ગુજરાત સરકારે ખેડૂતો માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. હવે જમીનની વારસાઈ, હક્ક કમી અને કૌટુંબિક વહેંચણીમાં જંત્રીના લાખો રૂપિયાના બદલે માત્ર 300 રૂપિયાની ટોકન સ્ટેમ્પ ડ્યુટી લાગશે. જાણો આ નવા નિયમથી ખેડૂતોને શું ફાયદો થશે.
ગાંધીનગર, શુક્રવાર
રાજ્યના ખેડૂતો અને જમીન માલિકો માટે ગુજરાત સરકારે દિવાળી જેવી મોટી ખુશખબર આપી છે. સામાન્ય રીતે જમીનના કામકાજમાં, ખાસ કરીને વારસાઈ કે હક્ક કમીના કિસ્સામાં જંત્રી મુજબ સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ભરવામાં ખેડૂતોને લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ થતો હતો. પરંતુ હવે રાજ્ય સરકારે આ આર્થિક બોજને સંપૂર્ણપણે હળવો કરી દીધો છે. નવા નિર્ણય મુજબ, કૌટુંબિક જમીનના આંતરિક વ્યવહારોમાં હવે માત્ર 300 રૂપિયાની ટોકન સ્ટેમ્પ ડ્યુટી જ વસૂલવામાં આવશે.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
છેલ્લા ઘણા સમયથી વિવિધ કિસાન સંઘો, ખેડૂત નેતાઓ અને સામાજિક આગેવાનો દ્વારા મુખ્યમંત્રી સમક્ષ આ અંગે રજૂઆતો કરવામાં આવી રહી હતી. ખેડૂતોની આ વ્યાજબી માંગણીને ધ્યાનમાં રાખીને, રાજ્ય સરકારે ગુજરાત સ્ટેમ્પ અધિનિયમ 1958ની કલમ 9 હેઠળ પોતાની સત્તાનો ઉપયોગ કરીને આ મોટી અને ઐતિહાસિક છૂટછાટ જાહેર કરી છે.
કયા કિસ્સાઓમાં મળશે આ 300 રૂપિયાના સ્ટેમ્પ ડ્યુટીનો લાભ?
સરકારના આ નવા સુધારા મુજબ, નીચે જણાવેલા તમામ કિસ્સાઓમાં હવે જંત્રી આધારિત લાખો રૂપિયાની ડ્યુટી ભરવામાંથી મુક્તિ મળશે અને માત્ર 300 રૂપિયાનો ખર્ચ થશે:
હક્ક કમીની પ્રક્રિયા (પોતાનો હક્ક જતો કરવા બાબતે): જ્યારે જમીનના સંયુક્ત ખાતેદારોમાંથી કોઈ એક કે તેથી વધુ વારસદારો અન્ય વારસદારોની તરફેણમાં પોતાનો હક્ક જતો કરે (હક્ક કમી કરાવે), ત્યારે પ્રત્યેક દસ્તાવેજ (લેખ) પર માત્ર 300 રૂપિયાની ડ્યુટી લાગશે.
સીધી લીટીના વારસદારો માટે: જો મૂળ ખાતેદારના સીધી લીટીના વારસદારો (જેમ કે પુત્ર, પુત્રી વગેરે) હયાત હોય અને મહેસૂલી રેકર્ડમાં તેમના નામ દાખલ કરવાના થતા હોય, તો તેવા કિસ્સામાં પણ આ રાહત લાગુ પડશે.
આડી લીટીના વારસદારો માટે: કેટલાક કિસ્સાઓમાં મૂળ ખાતેદારના સીધી લીટીના કોઈ વારસદારો હયાત હોતા નથી. આવા સંજોગોમાં આડી લીટીના વારસદારોના નામ દાખલ કરવા માટે પણ માત્ર 300 રૂપિયાની ટોકન ડ્યુટી જ ભરવાની રહેશે.
જમીનની વારસાઈ વહેંચણી: સમયસર થયેલી વારસાઈ નોંધ પછી, જ્યારે સંયુક્ત ખાતેદારો (પરિવારના સભ્યો) વચ્ચે ખેતીની જમીનની વહેંચણી થાય, ત્યારે બનતા દરેક લેખ/દસ્તાવેજ પર હવે મોટો આર્થિક બોજ નહીં પડે.
આ નિર્ણયથી ખેડૂતોને અને સમાજને શું ફાયદો થશે?
આ નિર્ણય માત્ર આર્થિક બચત પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તેના દૂરગામી પરિણામો ખૂબ જ સકારાત્મક આવશે:
કાચા કાગળના બદલે પાકા દસ્તાવેજ: અત્યાર સુધી સ્ટેમ્પ ડ્યુટીનો ખર્ચ લાખોમાં થતો હોવાથી મોટાભાગના ખેડૂતો જમીનની વહેંચણી અને હક્ક કમીના લખાણો કાચા કાગળ પર કે નોટરી કરાવીને રાખી લેતા હતા. હવે ખર્ચ ઘટીને માત્ર 300 રૂપિયા થઈ જતા, તમામ કૌટુંબિક વ્યવહારો કાયદેસર રીતે રજિસ્ટર (નોંધણી) થશે.
કોર્ટ કેસો અને કૌટુંબિક ઝઘડાઓમાં ઘટાડો: જમીનના વ્યવહારો દસ્તાવેજી બનવાથી ભવિષ્યમાં ભાઈઓ કે પરિવારના સભ્યો વચ્ચે ઉભા થતા મિલકતના વિવાદો ટળશે. કાયદેસર લખાણ હોવાથી સિવિલ કોર્ટમાં ચાલતા લાંબા કેસોના પ્રમાણમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળશે.
ખેડૂતોની આર્થિક બચત: જંત્રીના આધારે ગણાતી ડ્યુટી માફ થવાથી ખેડૂતોના લાખો રૂપિયા બચશે, જેનો ઉપયોગ તેઓ ખેતીના વિકાસ કે પરિવારના ભવિષ્ય માટે કરી શકશે.
ગુજરાત સરકારનો આ લોકાભિમુખ નિર્ણય ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવશે. જમીન મહેસૂલની પ્રક્રિયા હવે વધુ પારદર્શક, સરળ અને ઝંઝટમુક્ત બની છે. વારસાઈ કે હક્ક કમી માટે ખેડૂતોએ હવે મોટી રકમનું દેવું કરવાની કે ખર્ચ કરવાની જરૂર નહીં રહે. સરકારનું આ પગલું પારિવારિક સંબંધોમાં મીઠાશ જાળવી રાખવા અને જમીનના કાગળોને પાકા બનાવવાની દિશામાં એક માસ્ટરસ્ટ્રોક સાબિત થશે.
