કેન્દ્ર સરકારે એવિએશન સેક્ટરમાં મોટો ફેરફાર કરતા ATFમાં ઈથેનોલ બ્લેન્ડિંગને મંજૂરી આપી છે. જાણો કેવી રીતે આ નિર્ણયથી પ્રદૂષણ ઘટશે અને હવાઈ મુસાફરી સસ્તી થઈ શકે છે.
નવી દિલ્હી, ગુરૂવાર
ભારત સરકાર એવિએશન સેક્ટરમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. વિદેશી તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને પર્યાવરણને બચાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે હવે વિમાનના ઈંધણમાં પણ ઈથેનોલ ભેળવવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ નિર્ણયને કારણે આવનારા સમયમાં હવાઈ મુસાફરી સસ્તી થવાની આશા જાગી છે.
ATFના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર
પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના માર્કેટિંગ નિયમોમાં સુધારો કર્યો છે. મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નોટિફિકેશન મુજબ, હવે ATFમાં સિન્થેટિક કમ્પોનન્ટ્સ જેવા કે ઈથેનોલનું મિશ્રણ કરી શકાશે. આ માટે ‘એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (રેગ્યુલેશન ઓફ માર્કેટિંગ) ઓર્ડર, 2001’ માં જરૂરી સુધારા કરવામાં આવ્યા છે.
નવા નિયમ હેઠળ શું બદલાશે?
અત્યાર સુધી વિમાનમાં જે ઈંધણ વપરાતું હતું તેની વ્યાખ્યા મર્યાદિત હતી. પરંતુ હવે નવી વ્યાખ્યા મુજબ ATFમાં હાઈડ્રોકાર્બન સાથે સિન્થેસાઇઝ્ડ હાઈડ્રોકાર્બન ભેળવી શકાશે. આ ઈથેનોલ કે બાયો-ફ્યુઅલ શેરડી, વેસ્ટ ઓઈલ, કૃષિ અવશેષો અથવા અન્ય સિન્થેટિક સ્ત્રોતોમાંથી બનાવી શકાશે. આ ઈંધણ IS 1571 અને IS 17081 ના નક્કી કરેલા ધોરણો મુજબનું હોવું જોઈએ.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
ભારત તેની જરૂરિયાતનું લગભગ 87 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ વિદેશથી આયાત કરે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલતા યુદ્ધો અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના વધતા ભાવને કારણે હવાઈ ભાડામાં સતત વધારો થતો રહે છે. આ નિર્ણય પાછળના મુખ્ય ત્રણ કારણો છે:
આયાતમાં ઘટાડો: સ્વદેશી ઈથેનોલનો ઉપયોગ વધવાથી વિદેશી હૂંડિયામણ બચશે.
પ્રદૂષણ પર નિયંત્રણ: સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) એ પરંપરાગત ઈંધણ કરતા ઘણું સ્વચ્છ છે, જે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડશે.
સસ્તી મુસાફરી: ઈંધણનો ખર્ચ ઘટવાથી એરલાઈન્સ ટિકિટના દરમાં ઘટાડો કરી શકશે.
મુસાફરોને શું થશે ફાયદો?
સામાન્ય રીતે એરલાઈન્સના કુલ ખર્ચમાં 40 ટકાથી વધુ હિસ્સો માત્ર ઈંધણનો હોય છે. જો ઈથેનોલ બ્લેન્ડિંગ સફળતાપૂર્વક લાગુ કરવામાં આવે, તો એરલાઈન્સના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ ટેકનોલોજી વ્યવસ્થિત રીતે અમલમાં આવશે, તો સામાન્ય નાગરિકો માટે વિમાનમાં મુસાફરી કરવી વધુ પરવડે તેવી બનશે.
કેન્દ્ર સરકારનું આ પગલું 17 એપ્રિલ 2026 ના નોટિફિકેશન દ્વારા અમલી બનાવવાની દિશામાં છે. જોકે સરકારે હજુ સુધી મિશ્રણ માટેનું કોઈ ચોક્કસ લક્ષ્ય કે સમયમર્યાદા જાહેર કરી નથી, પરંતુ આ નિર્ણયથી એવિએશન સેક્ટરમાં એક નવા યુગની શરૂઆત થશે તે નક્કી છે. આનાથી ખેડૂતોને પણ ફાયદો થશે કારણ કે ઈથેનોલના ઉત્પાદન માટે કૃષિ કચરાની માંગ વધશે.
