દિવાળી અને ગોવર્ધન પૂજા પછી કારતક શુક્લ દ્વિતીયાના દિવસે ભાઈ દૂજનું પવિત્ર પર્વ ઉજવવામાં આવે છે.
દિવાળી અને ગોવર્ધન પૂજા પછી કારતક શુક્લ દ્વિતીયાના દિવસે ભાઈ દૂજનું પવિત્ર પર્વ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ યમરાજ સાથે સંકળાયેલો હોવાથી તેને યમ દ્વિતીયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈના કપાળ પર તિલક કરીને તેના લાંબા આયુષ્ય, સુખ અને સમૃદ્ધિની કામના કરે છે.
ભાઈ દૂજના અવસર પર ભાઈ પોતાની બહેનના ઘરે જઈને તિલક કરાવે છે અને તેના હાથનું બનાવેલું ભોજન ગ્રહણ કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આવું કરવાથી ભાઈને અકાળ મૃત્યુનો ભય રહેતો નથી અને જીવનમાં સુખ-શાંતિ જળવાઈ રહે છે. આ પવિત્ર તહેવાર ગુરુવાર, ૨૩ ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
તિલક માટેના શુભ મુહૂર્ત (૨૩ ઓક્ટોબર):
હિંદુ પંચાંગ મુજબ, કાર્તિક શુક્લ દ્વિતીયા તિથિ ૨૩ ઓક્ટોબર રાત્રે ૧૦:૪૬ વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ઉદય તિથિ અનુસાર ૨૩ ઓક્ટોબરે ભાઈ દૂજ મનાવવો શુભ છે.
અભિજીત મુહૂર્ત: સવારે ૧૧:૪૩ થી બપોરે ૧૨:૨૮ સુધી
શ્રેષ્ઠ મુહૂર્ત: બપોરે ૧:૧૩ વાગ્યાથી બપોરે ૩:૨૮ વાગ્યા સુધી
ગોવર્ધન મુહૂર્ત: સાંજે ૦૫:૪૩ વાગ્યાથી સાંજે ૦૬:૦૯ વાગ્યા સુધી
પૌરાણિક કથા: એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે યમરાજ તેમની બહેન દેવી યમુનાને મળવા તેમના ઘરે ગયા હતા. યમુનાએ તેમનું આદરપૂર્વક સ્વાગત કર્યું અને તિલક કરીને ભોજન કરાવ્યું. બહેનના પ્રેમથી પ્રસન્ન થઈને યમરાજે વરદાન આપ્યું કે જે ભાઈ આ દિવસે બહેનના ઘરે જઈને તિલક કરાવશે, તેને અકાળ મૃત્યુનો ભય નહીં રહે. ત્યારથી આ પર્વ મનાવવાની પરંપરા ચાલી આવે છે.
