FSSAI એ પાન મસાલાના પેકિંગ માટે પ્લાસ્ટિક અને સિન્થેટિક સામગ્રી પર બેન મૂકી હવે કાગળ, કાચ અને ટિનના ઉપયોગને મંજૂરી આપી છે.
પાન મસાલાનું ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓ અને તેના ગ્રાહકો માટે એક મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI) દ્વારા પાન મસાલાના પેકિંગને લગતા નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. નવા નિયમો અનુસાર હવે પાન મસાલાના પેકિંગમાં ઉપયોગમાં લેવાતા વિવિધ પ્રકારના પ્લાસ્ટિક અને સિન્થેટિક મટિરિયલ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દેવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયને કારણે ઉત્પાદક કંપનીઓએ પોતાની વર્ષો જૂની પેકિંગ પદ્ધતિ બદલવી પડશે.
આ મટીરિયલ પર લાદવામાં આવ્યો સંપૂર્ણ બેન
FSSAI ના નવા નિર્દેશો મુજબ હવે પાન મસાલાના પેકિંગમાં પોલીપ્રોપીલીન, પોલિએસ્ટર, પોલિઈથીલીન અને PVC જેવા સિન્થેટિક પોલીમર આધારિત મટીરિયલનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં. આ ઉપરાંત કોપોલીમર, લેમિનેટ તેમજ એલ્યુમિનિયમ ફોઈલ અને મેટલાઈઝ્ડ લેયર વાળા પેકિંગ પર પણ રોક લગાવી દેવામાં આવી છે. આ નિર્ણયના લીધે બજારમાં મોટા પાયે વપરાતા પરંપરાગત પ્લાસ્ટિકના પાઉચ પર સીધી અસર પડશે.
હવે કાગળ, ટિન અને કાચના કન્ટેનરમાં થશે પેકિંગ
નિયમોમાં કરાયેલા સુધારા મુજબ હવે પાન મસાલાને કાગળ, પેપરબોર્ડ, સેલ્યુલોઝ અને અન્ય કુદરતી સ્ત્રોતોમાંથી બનેલી સામગ્રીમાં જ પેક કરી શકાશે. FSSAI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મટીરિયલમાં કોઈ પણ પ્રકારના પ્લાસ્ટિક કે સિન્થેટિક પોલીમરનું લેયર ન હોવું જોઈએ. આ સિવાય પર્યાવરણની સુરક્ષા અને પ્લાસ્ટિકનો કચરો ઘટાડવાના આશયથી ટિન અને કાચના કન્ટેનરમાં પણ પાન મસાલા પેક કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે.
7 ઓગસ્ટ 2026થી નવા નિયમોનો અમલ
પ્રાધિકરણે 28 એપ્રિલ 2026ના રોજ આ ફેરફારો માટેનો ડ્રાફ્ટ જાહેર કર્યો હતો. ત્યારબાદ વિવિધ સૂચનો અને વાંધાઓ પર વિચાર-વિમર્શ કર્યા પછી 7 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ આ સંશોધિત નિયમોની આખરી અગાસી (નોટિફિકેશન) બહાર પાડવામાં આવી છે. ખાદ્ય સામગ્રીના પેકિંગને પર્યાવરણ અનુકૂળ બનાવવા તરફ આ પગલું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
કંપનીઓની પડતર કિંમત અને સપ્લાય ચેન પર અસર
આ નવા નિયમોના કારણે પાન મસાલા બનાવતી કંપનીઓએ પોતાની પ્રોડક્શન લાઈન, ડીઝાઈન અને સપ્લાય ચેનમાં મોટા ફેરફારો કરવા પડશે. કાગળ, ટિન અથવા કાચ જેવા વિકલ્પો અપનાવવાથી કંપનીઓનો ઉત્પાદન અને પરિવહન (ટ્રાન્સપોર્ટેશન) ખર્ચ વધવાની શક્યતા છે. જોકે FSSAI એ તમામ કંપનીઓને નવા પેકિંગ ફોર્મેટનું પરીક્ષણ કરીને નિયમોનું કડકપણે પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
