દાહોદના રતનમહાલમાં મધ્યપ્રદેશથી આવેલા વાઘને કાયમી વસાવવા ગુજરાત સરકાર સક્રિય. વાઘ માટે વાઘણની માંગ સાથે કેન્દ્રને પત્ર લખ્યો. જાણો કેમ વાઘને એક જીવનસાથીની જરૂર છે અને શું છે સરકારની સમગ્ર યોજના.
ગાંધીનગર, સોમવાર
ગુજરાતના જંગલો ફરી એકવાર વાઘની ગર્જનાથી ગુંજી ઉઠે તે માટે રાજ્ય સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. દાહોદના રતનમહાલ અભયારણ્યમાં ફેબ્રુઆરી 2025થી વસવાટ કરી રહેલા એક નર વાઘને કાયમી નાગરિકત્વ આપવા માટે ગુજરાત સરકારે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ એક અનોખી માંગ કરી છે – ‘અમારા વાઘ માટે એક વાઘણ મોકલો’.
આ વાઘ મૂળ મધ્યપ્રદેશનો છે અને છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી દાહોદ અને છોટાઉદેપુરના જંગલોમાં ફરી રહ્યો છે. પરંતુ એકલતાને કારણે તે સ્થિર થઈ શકતો નથી, અને આ જ કારણોસર રાજ્યના વન વિભાગે તેને જીવનસાથી પૂરી પાડવા માટે સત્તાવાર રીતે કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
કેમ વાઘને છે જીવનસાથીની જરૂર?
વન વિભાગના નિષ્ણાતોના મતે, આ નર વાઘ પોતાના સાથીદારની શોધમાં સતત જંગલો બદલી રહ્યો છે. તે દાહોદના રતનમહાલથી લઈને છોટાઉદેપુર અને મધ્યપ્રદેશના જંગલો સુધી આંટાફેરા કરતો જોવા મળ્યો છે. જીવનસાથીના અભાવે વાઘ ઘણીવાર આક્રમક બની જાય છે અને તેની ત્રાડ આસપાસના ગામોમાં ભયનો માહોલ પેદા કરી શકે છે. જો તેને યોગ્ય વાઘણ મળી જાય, તો તે એક જ વિસ્તારમાં સ્થિર થઈ શકે છે, જે ગુજરાત માટે એક મોટી ઉપલબ્ધિ ગણાશે.
ગુજરાત સરકારે કેન્દ્રને શું કહ્યું?
રાજ્યના વન અને પર્યાવરણ મંત્રીએ આ વાતની પુષ્ટિ કરતાં જણાવ્યું છે કે ગુજરાત સરકારે લગભગ એક મહિના પહેલા કેન્દ્ર સરકારની ‘નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી’ (NTCA) ને એક પત્ર લખ્યો છે. આ પત્રમાં મુખ્યત્વે બે માંગણીઓ કરવામાં આવી છે:
વિસ્તારનું સર્વેક્ષણ: NTCA ની એક નિષ્ણાત ટીમને રતનમહાલ અને આસપાસના જંગલોમાં મોકલવામાં આવે, જેથી તેઓ વાઘના કાયમી વસવાટ માટે આ વિસ્તાર કેટલો યોગ્ય છે તેનું સર્વેક્ષણ (મેપિંગ) કરી શકે.
વાઘણની ફાળવણી: સર્વેક્ષણના સકારાત્મક પરિણામ બાદ, આ નર વાઘ માટે એક વાઘણ પૂરી પાડવામાં આવે, જેથી તે અહીં પોતાનો વંશ આગળ વધારી શકે.
ક્યાંથી આવશે વાઘણ અને કેમ થઈ રહ્યો છે વિલંબ?
અધિકારીઓનું માનવું છે કે આ વાઘ મધ્યપ્રદેશથી આવ્યો હોવાથી, તેના માટે મધ્યપ્રદેશના જંગલમાંથી જ વાઘણ લાવવી સૌથી યોગ્ય રહેશે. આમ કરવાથી બંનેને એક સરખું વાતાવરણ અને ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ મળી રહેશે.
જોકે, આ પ્રક્રિયામાં થોડો વિલંબ થઈ રહ્યો છે કારણ કે કેન્દ્રની ટીમ દ્વારા સ્થળની ચકાસણી અને તેમના રિપોર્ટ બાદ જ વાઘણ મોકલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવશે. ત્યાં સુધી, છોટાઉદેપુર અને દાહોદના વન વિભાગની ટીમો વાઘની ગતિવિધિઓ પર સતત નજર રાખી રહી છે અને જંગલોમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહી છે. આ પહેલ ગુજરાતમાં વાઘના સંરક્ષણ અને વસ્તી વધારવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. જો સરકારના પ્રયાસો સફળ રહ્યા, તો દાયકાઓ બાદ ગુજરાતના જંગલો ફરીથી વાઘનું કાયમી ઘર બની શકે છે.
