સુપ્રીમ કોર્ટે અમદાવાદમાં ૪૦૦ વર્ષ જૂની માંચા મસ્જિદની આંશિક તોડફોડ સામેની અરજી ફગાવી દીધી. કોર્ટે નગર પાલિકાના જનહિતના પ્રોજેક્ટને સમર્થન આપીને શું કહ્યું અને હવે વકફ બોર્ડને શું વળતર મળશે? જાણો વિગતવાર.
અમદાવાદ, શનિવાર
સુપ્રીમ કોર્ટે અમદાવાદના એક મહત્ત્વપૂર્ણ રોડ પહોળા કરવાના પ્રોજેક્ટના ભાગરૂપે ૪૦૦ વર્ષ જૂની માંચા મસ્જિદની આંશિક તોડફોડ સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી શુક્રવારે નકારી કાઢી છે. જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની ખંડપીઠે આ મામલે સ્પષ્ટતા કરી કે, નગર પાલિકાનું કાર્ય જનહિત માં છે અને આ પ્રોજેક્ટમાં માત્ર મસ્જિદ જ નહીં, પણ અન્ય કોમર્શિયલ અને રહેણાક સંપત્તિને પણ અસર થઈ છે.
શું હતી સમગ્ર ઘટના અને હાઇકોર્ટનો નિર્ણય?
અમદાવાદ નગર પાલિકા દ્વારા ટ્રાફિકની ગંભીર સમસ્યા હળવી કરવા અને શહેરના વિકાસને વેગ આપવા માટે સરસપુર વિસ્તારમાં રોડ પહોળો કરવાનો પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ રોડ કાલુપુર રેલ્વે સ્ટેશન અને અમદાવાદ મેટ્રોને જોડે છે, જેની ઉપયોગિતા ખૂબ જ વધારે છે.
મળતી માહિતી મુજબ, આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ માંચા મસ્જિદની ખાલી પડેલી જમીનનો એક નાનો ટુકડો અને ચબૂતરાનો એક ભાગ જ પ્રભાવિત થઈ રહ્યા હતા. મસ્જિદનું મુખ્ય માળખું જરાય પ્રભાવિત થશે નહીં, તેવું નગર પાલિકાએ હાઇકોર્ટમાં જણાવ્યું હતું. માંચા મસ્જિદ ટ્રસ્ટના વકીલ દ્વારા મસ્જિદના ઇબાદતગાહને બચાવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સતત માંગ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ખંડપીઠે તેમની માંગનો અસ્વીકાર કરી દીધો.
હાઇકોર્ટના નિર્ણયને યથાવત રાખતા સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે, આ મામલો બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૫ હેઠળ ધાર્મિક અધિકારના ઉલ્લંઘનનો નથી. ખંડપીઠે નોંધ્યું કે, મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને જ્યારે મસ્જિદની જમીનનો એક ભાગ રોડ પહોળો કરવા માટે લીધો હતો, ત્યારે ગુજરાત પ્રાંતીય મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એક્ટ (GPMC એક્ટ) ની જોગવાઈઓનું કાળજીપૂર્વક પાલન કર્યું હતું.
વકફ બોર્ડને વળતર મળશે, ધાર્મિક સ્થળને નહીં
સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિર્ણયની સાથે વળતર અંગે પણ મહત્ત્વની વાત કરી છે. ખંડપીઠે સ્પષ્ટ કર્યું કે, જો વકફ બોર્ડ એ સાબિત કરી શકે કે આ જમીન વકફની સંપત્તિ છે, તો બોર્ડ GPMC એક્ટ હેઠળ વળતર મેળવવા માટે હકદાર રહેશે.
વકીલે જ્યારે ઇબાદતગાહની સુરક્ષા માટે કોર્ટના આદેશ પર ભાર મૂક્યો, ત્યારે ખંડપીઠે જણાવ્યું કે, ‘આવી કોઈ કાર્યવાહી પ્રસ્તાવિત કરવામાં નથી આવી. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ એક મંદિરને પણ તોડવામાં આવ્યું છે અને તેમણે કોઈ વળતરનો દાવો નથી કર્યો. નમાઝ માટે મસ્જિદ બનાવવા માટે તમને વધુ જમીન મળી શકે છે.’
રાજ્ય સરકારે હાઇકોર્ટને જણાવ્યું હતું કે, આ કાર્યવાહી ભીડ ઓછી કરવા અને શહેરના શહેરી વિકાસને વધારવા માટે આવશ્યક છે. આ નિર્ણય પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટે જનહિત અને કાનૂની પ્રક્રિયાના પાલન ને ધાર્મિક સંપત્તિના આંશિક નુકસાન કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપ્યું છે.
