અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ટેરિફ ઘટાડવા બદલ ભારત રશિયાથી ઓઈલ ખરીદી ઘટાડશે. આ મામલે વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. જાણો શું છે સરકારનો નિર્ણય.
નવી દિલ્હી, મંગળવાર
હાલમાં જ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતને લઈને એક મોટું નિવેદન આપ્યું હતું. ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ ભારત પર લાગતા ટેરિફ (ટેક્સ) ઘટાડી રહ્યા છે, પરંતુ બદલામાં ભારતે રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદવાનું ઓછું કરવા માટે સંમતિ દર્શાવી છે. ટ્રમ્પના આ દાવા બાદ સવાલો ઉભા થયા હતા કે શું ભારત હવે રશિયા પાસેથી સસ્તું ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાનું બંધ કરી દેશે? હવે આ મામલે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે.
રાષ્ટ્રહિત અને ગ્રાહકોનું હિત સર્વોપરી
વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ ટ્રમ્પના દાવા અને ભારતની ઓઈલ ખરીદીની નીતિ અંગે સ્પષ્ટ જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, ભારત ઉર્જાની ખરીદી માટે કોઈપણ એક દેશ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે વધુમાં વધુ વિકલ્પો ખુલ્લા રાખવા માંગે છે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, “અમે રાષ્ટ્રના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને જ નિર્ણય લઈશું. ભારતની રણનીતિ હંમેશા એ રહી છે કે ઉર્જાની ખરીદી માટેના સ્રોત (Sources) વધુને વધુ જાળવી રાખવા.” એટલે કે, ભારત કોઈ એક દેશના દબાણમાં આવીને નિર્ણય લેવાને બદલે, જ્યાંથી ફાયદો થશે ત્યાંથી ઓઈલ ખરીદશે.
ઓઈલ કંપનીઓ નક્કી કરશે કે તેલ ક્યાંથી ખરીદવું
ઘણીવાર એવું માનવામાં આવે છે કે ઓઈલ ખરીદીના નિર્ણયો માત્ર સરકાર લેતી હોય છે, પરંતુ વિદેશ સચિવે આ અંગે મહત્વની સ્પષ્ટતા કરી છે. તેમણે કહ્યું કે, “ખરેખર તો તેલ ક્યાંથી ખરીદવું તે ભારતની ઓઈલ કંપનીઓ નક્કી કરતી હોય છે. આ નિર્ણયો રાજકીય નહીં પણ બજારની સ્થિતિ અને ભાવો પર આધારિત હોય છે.”
જો બજારમાં રશિયા સસ્તું તેલ આપશે તો કંપનીઓ ત્યાંથી ખરીદશે અને જો અમેરિકા કે વેનેઝુએલા સારો ભાવ આપશે તો ત્યાંથી ખરીદી થશે. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લોકોને પરવડે તેવા ભાવે ઈંધણ પૂરું પાડવાનો છે.
ભારત માટે સસ્તા ભાવ કેમ જરૂરી?
ભારત એક વિકાસશીલ અર્થતંત્ર છે અને આપણી જરૂરિયાતનું 80 થી 85 ટકા ઓઈલ આપણે વિદેશથી આયાત કરવું પડે છે. વિદેશ સચિવે કહ્યું કે, “જ્યારે આપણે આયાત પર આટલા મોટા પાયે નિર્ભર હોઈએ, ત્યારે આપણે કિંમતો પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ રહેવું પડે છે. અમારે મોંઘા ભાવ પોસાય તેમ નથી.”
ભારતની રણનીતિના મુખ્ય મુદ્દા:
ગ્રાહકોનું રક્ષણ: ઉર્જા મામલે સરકારની પહેલી પ્રાયોરિટી ભારતીય નાગરિકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાની છે.
વૈશ્વિક સ્થિરતા: ભારત દુનિયાનો એક મોટો ગ્રાહક દેશ છે. ભારત અલગ-અલગ દેશો પાસેથી ઓઈલ ખરીદીને ગ્લોબલ માર્કેટમાં ભાવોને સ્થિર રાખવામાં મદદ કરે છે.
વિવિધતામાં સુરક્ષા: વિદેશ સચિવે ઉમેર્યું કે, “અમે ઘણા દેશો પાસેથી એનર્જી ખરીદીએ છીએ. આ ક્ષેત્રમાં જેટલી વિવિધતા (Diversity) હશે, તેટલા જ આપણે સુરક્ષિત રહીશું.”
ટૂંકમાં કહીએ તો, ભારતે ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ પણ પોતાની સ્વતંત્ર નીતિ જાળવી રાખી છે. સરકારનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે ભારત રશિયા, અમેરિકા કે અન્ય કોઈ પણ દેશ પાસેથી ઓઈલ ખરીદવા માટે તૈયાર છે, શરત માત્ર એટલી કે તે સોદો ભારતના અને ભારતીય જનતાના ફાયદામાં હોવો જોઈએ.
