વિશ્વના હીરા ઉદ્યોગનું મોટું કેન્દ્ર ગણાતા સુરતમાં ત્રણ વર્ષ પહેલાં નિર્માણ પામેલા ડાયમંડ બુર્સમાં હજુ સુધી અપેક્ષિત વેપાર શરૂ થયો નથી. જે હેતુથી આ ભવ્ય સંકુલ બનાવવામાં આવ્યું હતું, તે હેતુ હજુ સંપૂર્ણ રીતે સાકાર થયો નથી
વિશ્વના હીરા ઉદ્યોગનું મોટું કેન્દ્ર ગણાતા સુરતમાં ત્રણ વર્ષ પહેલાં નિર્માણ પામેલા ડાયમંડ બુર્સમાં હજુ સુધી અપેક્ષિત વેપાર શરૂ થયો નથી. જે હેતુથી આ ભવ્ય સંકુલ બનાવવામાં આવ્યું હતું, તે હેતુ હજુ સંપૂર્ણ રીતે સાકાર થયો નથી. વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, વૈશ્વિક હીરા બજારમાં મંદી, આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોની ઓછી અવરજવર, સુવિધાઓનો અભાવ અને શહેરથી દૂરનું અંતર મુખ્ય કારણો છે.
મળતી માહિતી મુજબ, ડાયમંડ બુર્સમાં આવેલી 4,200 ઓફિસોમાંથી માત્ર 300 જેટલી ઓફિસો જ કાર્યરત હોવાનું કહેવાય છે. આ સ્થિતિને કારણે વિશ્વના સૌથી મોટા ઓફિસ સંકુલોમાં સ્થાન ધરાવતા આ પ્રોજેક્ટની કામગીરી અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
ડાયમંડ બુર્સમાં મોટી ઇવેન્ટનો અભાવ
ડાયમંડ બુર્સમાં આ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં દુબઈના સ્ટાર જેમ્સ ગ્રૂપ દ્વારા સાત દિવસની રફ હીરાની હરાજી યોજાઈ હતી. મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ભૌગોલિક તણાવથી દૂર રહેવાના હેતુથી આ હરાજી અહીં યોજાઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
બીજી તરફ, જુલાઈમાં ચાર સુરતી કંપનીઓએ ભારત-બ્રિટન ફ્રી ટ્રેડ કરાર અમલી બન્યા બાદ આશરે એક કરોડ ડોલરના હીરાની પ્રથમ ખેપ બ્રિટન મોકલવાની કામગીરી માટે બુર્સમાં જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલની ઓફિસનો ઉપયોગ કર્યો હતો.જોકે, આ બે પ્રવૃત્તિઓ સિવાય અત્યાર સુધી ડાયમંડ બુર્સમાં કોઈ મોટી ઇવેન્ટ યોજાઈ નથી.
શહેરથી દૂર હોવાથી ખરીદદારોની અવરજવર ઓછી
હીરા વેપારીઓના મતે, મુંબઈના બાંદ્રા-કુર્લા કોમ્પ્લેક્સમાં આવેલા ભારત ડાયમંડ બુર્સની સરખામણીએ સુરતનું ડાયમંડ બુર્સ શહેરથી દૂર આવેલું છે. પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોની અવરજવર ઓછી રહે છે.
મુંબઈમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોને મળતી કેટલીક સુવિધાઓ સુરતમાં ઉપલબ્ધ ન હોવાનું પણ વેપારીઓ જણાવી રહ્યા છે. વધુમાં, મુંબઈમાં થતો મોટાભાગનો હીરા વેપાર સુરતમાં તૈયાર થયેલા હીરા સાથે જોડાયેલો છે. આ હીરા ટ્રેન મારફતે ચારથી પાંચ કલાકમાં મુંબઈ પહોંચે છે.
વૈશ્વિક મંદી અને લેબગ્રોન હીરાની અસર
કુદરતી હીરાના બજાર પર અનેક પરિબળોની અસર પડી રહી છે. લેબગ્રોન હીરાની વધતી લોકપ્રિયતા, ચીનમાં ઘટતી માંગ અને રશિયાની અલરોસા કંપની પરના પ્રતિબંધો બજારને અસર કરી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત યુક્રેન અને મધ્યપૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે પણ હીરાના વેપાર પર અસર પડી છે. વેપાર ક્ષેત્રે મળતી માહિતી મુજબ, કુદરતી હીરાના ભાવ કોરોના પછીની ટોચની સરખામણીએ આશરે 30 ટકા ઘટ્યા છે.
66 લાખ ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલું ભવ્ય સંકુલ
સુરતના ખજોદ વિસ્તારમાં ડ્રીમ સિટી ખાતે ડાયમંડ બુર્સનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આશરે 66 લાખ ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલા આ સંકુલમાં કુલ નવ ટાવર છે. દરેક ટાવરમાં ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર ઉપરાંત 15 માળ બનાવવામાં આવ્યા છે.
એક જ પ્રોજેક્ટમાં સૌથી મોટા ઓફિસ સ્પેસ તરીકે આ સંકુલે અમેરિકાના પેન્ટાગોનને પણ પાછળ રાખ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.
સુરતના હીરા ઉદ્યોગ માટે મહત્વનો પ્રોજેક્ટ
સુરત વિશ્વના આશરે 95 ટકા રફ હીરાના કટિંગ અને પોલિશિંગ માટે જાણીતું છે. આ ઉદ્યોગ સાથે હજારો એકમો અને આશરે 10 લાખ કામદારો જોડાયેલા હોવાનું જણાવાય છે.આવી સ્થિતિમાં ડાયમંડ બુર્સમાં અપેક્ષિત વેપાર ન થવો સુરતના હીરા ઉદ્યોગ માટે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. હવે વેપારીઓને આશા છે કે વૈશ્વિક બજારમાં સુધારો, આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારોની અવરજવર અને જરૂરી સુવિધાઓ વધવાથી ડાયમંડ બુર્સમાં વેપારને વેગ મળશે.
