ભારતમાં 2026થી ટોલ વસૂલવાની રીત સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે. હવે FASTagને બદલે AI કેમેરા અને સેટેલાઇટ સિસ્ટમથી વાહન રોક્યા વિના ઓટોમેટિક ટોલ કપાશે. જાણો આ નવી ટેકનોલોજી કેવી રીતે કામ કરશે અને તમને શું ફાયદો થશે.
નવી દિલ્હી, શુક્રવાર
હાઈવે પર મુસાફરી કરતી વખતે ટોલ પ્લાઝા પર લાગતી લાંબી લાઈનો અને FASTag સ્કેન થવાની રાહ જોવામાંથી હવે ટૂંક સમયમાં છુટકારો મળવાનો છે. કેન્દ્રીય માર્ગ અને પરિવહન મંત્રી નિતિન ગડકરીએ જાહેરાત કરી છે કે ભારત 2026ના અંત સુધીમાં એક અત્યાધુનિક, સેટેલાઇટ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમ લાગુ કરશે. આ નવી સિસ્ટમ ટોલ વસૂલવાની પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે, જેનાથી મુસાફરી વધુ ઝડપી અને સરળ બનશે.
કેવી રીતે કામ કરશે નવી AI ટોલ સિસ્ટમ?
આ નવી સિસ્ટમ મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો ટેકનોલોજી પર આધારિત હશે, જેનો અર્થ છે કે હાઈવે પરથી ભૌતિક ટોલ બૂથ સંપૂર્ણપણે હટાવી દેવામાં આવશે. તેને બદલે, રસ્તા પર મોટા મેટલ સ્ટ્રક્ચર લગાવવામાં આવશે, જેને ગેન્ટ્રી કહેવાય છે.
હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા: આ ગેન્ટ્રી પર હાઈ-ક્વોલિટી કેમેરા અને સેન્સર લાગેલા હશે.
નંબર પ્લેટ સ્કેનિંગ: જ્યારે પણ કોઈ વાહન આ ગેન્ટ્રી નીચેથી પસાર થશે, ત્યારે કેમેરા તેની નંબર પ્લેટને ઓટોમેટિક રીતે સ્કેન કરી લેશે.
ઓટોમેટિક પેમેન્ટ: આ સિસ્ટમ વાહનની એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ પોઈન્ટ નોંધી લેશે અને તે મુજબ કાપેલા અંતરના આધારે ટોલ ટેક્સ સીધો વાહન માલિકના બેંક ખાતામાંથી કાપી લેશે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા એટલી ઝડપી હશે કે 80 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની સ્પીડથી પસાર થતા વાહનનો ટોલ પણ સરળતાથી કપાઈ જશે, અને ડ્રાઇવરને ગાડી ધીમી કરવાની કે રોકવાની જરૂર નહીં પડે.
આ સિસ્ટમ FASTag અને GPS થી કેટલી અલગ છે?
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે આ નવી સિસ્ટમ હાલની FASTag અને સૂચિત GPS સિસ્ટમથી કેવી રીતે અલગ છે. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ:
FASTag: આ સિસ્ટમ રેડિયો ફ્રીક્વન્સી (RFID) ટેકનોલોજી પર કામ કરે છે. તેમાં ટોલ બૂથ પર થોડી સેકન્ડ માટે ગાડી ઉભી રાખવી પડે છે અને ટોલ ચાર્જ ફિક્સ હોય છે.
GPS સિસ્ટમ: આ માટે વાહનમાં એક ખાસ OBU (ઓન-બોર્ડ યુનિટ) ડિવાઇસ લગાવવું જરૂરી છે. તે સેટેલાઇટ દ્વારા વાહનને ટ્રેક કરે છે અને કાપેલા અંતર મુજબ પૈસા કાપે છે.
AI સિસ્ટમ: આ સિસ્ટમ માટે વાહનમાં કોઈ ખાસ ડિવાઇસ કે સ્ટીકરની જરૂર નથી. તે સીધા કેમેરાથી નંબર પ્લેટ વાંચીને કામ કરે છે અને કાપેલા અંતર મુજબ જ ચાર્જ લે છે.
નાગરિકો અને સરકારને શું ફાયદો થશે?
નિતિન ગડકરીના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવી ટેકનોલોજીથી દેશને મોટા પાયે આર્થિક ફાયદો થશે.
ઈંધણની બચત: ટોલ પર વાહનોને રોકાવું નહીં પડે, જેના કારણે વાર્ષિક આશરે 1500 કરોડ રૂપિયાના ઈંધણની બચત થશે.
સરકારી આવકમાં વધારો: ટોલ ચોરી અટકશે અને સિસ્ટમ વધુ પારદર્શક બનશે, જેનાથી સરકારી તિજોરીમાં વાર્ષિક 6000 કરોડ રૂપિયાનો વધારો થવાની સંભાવના છે.
સમયની બચત: મુસાફરોનો ટોલ પ્લાઝા પર બગડતો સમય બચશે અને ટ્રાફિક જામની સમસ્યા ઘટશે.
શું FASTag સિસ્ટમ બંધ થઈ જશે?
નવી સિસ્ટમ આવ્યા બાદ FASTagની ભૂમિકા શું રહેશે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે ધીમે ધીમે સેટેલાઇટ અને AI આધારિત સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે FASTagનું સ્થાન લઈ લેશે. સરકાર એવી વ્યવસ્થા પણ કરી શકે છે કે જે જૂના વાહનોમાં GPS ડિવાઇસ ન હોય, તેમનો ટોલ AI કેમેરા દ્વારા નંબર પ્લેટ સ્કેન કરીને વસૂલવામાં આવે, જેથી કોઈને મુશ્કેલી ન પડે.
આ નવી AI આધારિત ટોલ સિસ્ટમ ભારતના રોડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં એક ક્રાંતિકારી પગલું સાબિત થઈ શકે છે. તે માત્ર મુસાફરીને જ સરળ બનાવશે નહીં, પરંતુ પર્યાવરણ અને દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે પણ ફાયદાકારક સાબિત થશે.
