અમરનાથ યાત્રામાં 3 જુલાઈથી ભક્તો બરફના શિવલિંગના દર્શન કરી શકશે. 12 થી 18 ફૂટ ઊંચા આ શિવલિંગના નિર્માણ પાછળની પૌરાણિક અમર કથા અને વૈજ્ઞાનિક કારણો વિશે વિગતવાર જાણો.
અમદાવાદ, બુધવાર
શિવભક્તો માટે સૌથી મોટા અને ખુશીના સમાચાર એ છે કે, પ્રખ્યાત અમરનાથ યાત્રાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે. આગામી 3 જુલાઈથી શ્રદ્ધાળુઓ પવિત્ર અમરનાથ ગુફામાં બનેલા દિવ્ય બરફના શિવલિંગના સીધા દર્શન કરી શકશે. દુનિયાભરમાંથી લાખો ભક્તો અત્યંત કઠિન અને લાંબી યાત્રા કરીને બાબા બર્ફાનીના દરબારમાં શીશ ઝુકાવવા પહોંચે છે. દર વર્ષે ગુફાની અંદર કુદરતી રીતે બનતું આ બરફનું શિવલિંગ લોકો માટે અપાર આસ્થા અને આશ્ચર્યનો વિષય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ શિવલિંગ કેવી રીતે બને છે? ચાલો જાણીએ આ ચમત્કાર પાછળનું વિજ્ઞાન અને પૌરાણિક કથા.
શું છે અમર કથા અને કબૂતરનું રહસ્ય?
પૌરાણિક કથાઓ મુજબ, એકવાર માતા પાર્વતીએ ભગવાન શિવ પાસે અમરત્વનું રહસ્ય જાણવાની જીદ કરી. ભોળાનાથ જાણતા હતા કે જો આ અમર કથા કોઈ પણ સાંભળી લેશે, તો તે જન્મ-મરણના ચક્રમાંથી મુક્ત થઈને પૃથ્વી પર હંમેશા માટે અમર થઈ જશે. આથી જ, કથા સંભળાવવા માટે શિવજીએ એકદમ એકાંત જગ્યા પસંદ કરી, જે આજે અમરનાથ ગુફા તરીકે ઓળખાય છે.
શિવજીએ માતા પાર્વતીને કથા શરૂ કરતા પહેલા ખાતરી કરવા કહ્યું કે આસપાસ કોઈ નથી ને!
જ્યારે મહાદેવ કથા કહી રહ્યા હતા, ત્યારે માતા પાર્વતીને ઊંઘ આવી ગઈ.
કથા પૂરી થયા પછી જ્યારે શિવજીની આંખ ખુલી, તો તેમણે જોયું કે ગુફામાં કબૂતરની એક જોડી બેઠી છે અને તેમણે આખી કથા સાંભળી લીધી છે.
પહેલા તો શિવજી ગુસ્સે થયા, પરંતુ કબૂતરોએ માફી માંગતા ભોળાનાથે તેમને માફ કરી દીધા અને અમરત્વનું વરદાન આપ્યું.
એવું માનવામાં આવે છે કે આ કબૂતરની જોડી આજે પણ શ્રાવણ મહિનામાં પવિત્ર શિવલિંગની આસપાસ જોવા મળે છે, જે શિવ-પાર્વતીના પ્રતીક સમાન છે.
કેવી રીતે બને છે 18 ફૂટ ઊંચું બરફનું શિવલિંગ?
અમરનાથ ગુફાનું સૌથી મોટું આકર્ષણ ત્યાંનું બરફનું શિવલિંગ છે. આ શિવલિંગ કોઈ માણસ નથી બનાવતું, પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે કુદરતી રીતે બને છે. ગુફાની છત પરથી સતત પાણીના ટીપાં નીચે ટપકતા રહે છે. આ ટીપાં એટલા કાતિલ ઠંડા હોય છે કે જમીન પર પડતાની સાથે જ તે બરફ બનીને જામી જાય છે. આ પ્રક્રિયા સતત ચાલતી રહે છે અને ધીમે ધીમે બરફનો આકાર મોટો થતો જાય છે. સતત ઉપરથી પાણી ટપકવાના કારણે તેનો આકાર ઉપરથી ગોળાકાર બની જાય છે અને તે બિલકુલ શિવલિંગ જેવું જ દેખાય છે. આ શિવલિંગની ઊંચાઈ 12 થી 18 ફૂટ સુધીની હોય છે.
વિજ્ઞાન શું માને છે?
સામાન્ય રીતે વિજ્ઞાનનો નિયમ એવો છે કે પાણીને બરફ બનવા માટે તાપમાન શૂન્ય (0) ડિગ્રીની આસપાસ હોવું જોઈએ. પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે અમરનાથ યાત્રાના સમયે ગુફાની આસપાસનું તાપમાન શૂન્યથી ઘણું ઉપર હોય છે, છતાં અહીં બરફ જામી જાય છે.
વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં આ પ્રક્રિયાને આઈસ સ્ટેલેગ્માઈટ ફોર્મેશન કહેવામાં આવે છે. એટલે કે કુદરતી બરફ સંચય. જેવી રીતે ઘણી ગુફાઓમાં ખનિજ તત્વો જામીને પથ્થરની આકૃતિઓ બનાવે છે, બરાબર તેવી જ રીતે અહીં ગુફાના વિશિષ્ટ વાતાવરણમાં પાણીના ટીપાં થીજીને શિવલિંગનો આકાર લે છે.
વિજ્ઞાન ભલે આને ભૌગોલિક પ્રક્રિયા માને, પરંતુ કરોડો શિવભક્તો માટે આ સાક્ષાત મહાદેવનો ચમત્કાર છે. આ જ કારણ છે કે કડકડતી ઠંડી અને કપરા રસ્તાઓ પાર કરીને પણ ભક્તોનો ઉત્સાહ 3 જુલાઈથી શરૂ થતા દર્શન માટે બેવડાઈ ગયો છે.
