કિડની આપણા શરીરના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ અંગોમાંથી એક છે. તે લોહીને ફિલ્ટર કરવાની સાથે શરીરમાં પાણી, મીઠું અને જરૂરી મિનરલ્સનું સંતુલન જાળવે છે.
કિડની આપણા શરીરના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ અંગોમાંથી એક છે. તે લોહીને ફિલ્ટર કરવાની સાથે શરીરમાં પાણી, મીઠું અને જરૂરી મિનરલ્સનું સંતુલન જાળવે છે. જોકે, કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટવા લાગે ત્યારે શરૂઆતમાં કેટલાક સામાન્ય લાગતા લક્ષણો જોવા મળે છે. ઘણી વખત લોકો આ સંકેતોને અવગણે છે, જેના કારણે બીમારીનું નિદાન મોડું થઈ શકે છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા લોકોમાં કિડનીની બીમારીનું જોખમ વધારે હોય છે. ચાલો જાણીએ કિડનીની તકલીફના પાંચ સંભવિત શરૂઆતના સંકેતો.
1. સવારે ચહેરા અને પગમાં સોજો આવવો
જો સવારે ઊઠ્યા પછી ચહેરા પર સોજો જોવા મળે અથવા પગ અને ઘૂંટીઓમાં વારંવાર સોજો રહે, તો તેને અવગણવો નહીં.
કિડની યોગ્ય રીતે કામ ન કરતી હોય ત્યારે શરીરમાં વધારાનું પ્રવાહી જમા થઈ શકે છે. પેશાબમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધવું પણ સોજાનું એક કારણ બની શકે છે.
2. પેશાબમાં વધારે ફીણ દેખાવું
પેશાબમાં વારંવાર વધારે ફીણ અથવા બબલ્સ દેખાવા એ કિડનીની સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે.
આ સ્થિતિને મેડિકલ ભાષામાં પ્રોટીન્યુરિયા કહેવામાં આવે છે. તેમાં પેશાબ મારફતે જરૂર કરતાં વધુ પ્રોટીન બહાર નીકળે છે. આવું સતત થતું હોય તો યુરિન ટેસ્ટ કરાવવો અને ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
3. ત્વચા સૂકી થવી અને વધારે ખંજવાળ આવવી
કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટે ત્યારે શરીરમાં કચરારૂપ તત્ત્વો જમા થઈ શકે છે. ખાસ કરીને કિડનીની ગંભીર બીમારીમાં ત્વચા સૂકી થવી અને સતત ખંજવાળ આવવી જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
મોઈશ્ચરાઈઝર લગાવ્યા છતાં ખંજવાળ ઓછી ન થતી હોય તો તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
4. સતત થાક અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી
કિડનીની બીમારીને કારણે શરીરમાં લોહીની કમી એટલે કે એનિમિયા થઈ શકે છે. પરિણામે વ્યક્તિને વારંવાર થાક, નબળાઈ અને કામ કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવાય છે.
કેટલાક કિસ્સામાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં પણ તકલીફ થઈ શકે છે. આ લક્ષણો અન્ય બીમારીઓમાં પણ જોવા મળતાં હોવાથી યોગ્ય તપાસ જરૂરી છે.
5. મોંમાંથી દુર્ગંધ આવવી
જો મોંમાંથી સતત દુર્ગંધ આવતી હોય અથવા શ્વાસમાં એમોનિયા જેવી ગંધ અનુભવાતી હોય, તો તેની પાછળ કિડનીની ગંભીર સમસ્યા પણ હોઈ શકે છે.
કિડની યોગ્ય રીતે કામ ન કરતી હોય ત્યારે લોહીમાં કચરારૂપ તત્ત્વો જમા થઈ શકે છે. ગંભીર સ્થિતિમાં શ્વાસમાં વિશિષ્ટ ગંધ અનુભવાઈ શકે છે.
કિડનીની બીમારીથી બચવા શું ધ્યાન રાખવું?
કિડનીને સ્વસ્થ રાખવા માટે જીવનશૈલી અને સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
-
બ્લડ પ્રેશર અને બ્લડ શુગર નિયંત્રણમાં રાખો.
-
પૂરતું પાણી પીવો, પરંતુ અન્ય બીમારીને કારણે પ્રવાહી મર્યાદા હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ અનુસરો.
-
બિનજરૂરી પેઇનકિલર દવાઓનું સેવન ટાળો.
-
સંતુલિત આહાર લો અને મીઠાનું પ્રમાણ મર્યાદિત રાખો.
-
ડાયાબિટીસ અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય તો નિયમિત કિડનીની તપાસ કરાવો.
મહત્ત્વપૂર્ણ: આ લક્ષણો હોવાનો અર્થ કિડનીની બીમારી હોવી જ એવો નથી. માત્ર લક્ષણોના આધારે નિદાન થઈ શકતું નથી. ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ બ્લડ ક્રિએટિનિન, eGFR અને યુરિનમાં એલ્બ્યુમિનની તપાસ કરાવવી ઉપયોગી છે.
